چرا فرانسه مهد عطر دنیا است؟

با شنیدن کلمه عطر معمولا نخستین چیزی که در ذهن ما تداعی می شود، رایحه ای دلپذیر و خوشایند است. پس از آن نیز احتمالا بین کشورها، کشور فرانسه مهد عطر دنیا به یاد شما می آید. این کشور اروپایی بدون شک به عنوان مهد عطرسازی دنیا شناخته می شود. اما سوالی که ممکن است مطرح شود این است که چرا نام کشور فرانسه تا این اندازه به عطر و عطرسازی گره خورده است؟ آیا فرانسوی ها اولین مردمانی بودند که اقدام به تولید عطر کردند؟ آیا اولین عطرهای دنیا در فرانسه ساخته شده اند؟

پیشینه ساخت عطر در فرانسه

در حقیقت باید بگوییم که فرانسه اولین کشوری نیست که عطر را اختراع کرده است؛ زیرا عطرسازی برای نخستین بار در بین النهرین پایه گذاری شد و یونانیان و رومیان باستان اولین مردمانی بودند که عطر را به دنیا معرفی نمودند. در گذشته افراد برای تهیه آب در اروپا با مشکلات فراوانی رو به رو بودند. فرانسوی ها نیز به دلیل شیوع بیماری های واگیردار، حمام رفتن را عامل بسیاری از بیماری ها می دانستند و در نتیجه استحمام برای مردم کاری دشوار و خطرناک محسوب می شد.

با آنکه در قرون وسطی نظافت و شستشو رواج پیدا کرده بود، اما در عصر رنسانس به دلیل شیوع بیماری طاعون، حمام های عمومی به دستور پزشک هنری دوم بسته شدند. از این رو افراد برای پنهان کردن بوی نامطبوع بدن خود، به استفاده از عطرها روی آوردند. این در حالی بود که وجود مزارع گسترده در کشور فرانسه مهد عطر که منبعی غنی از بهترین و گرانبهاترین مواد اولیه ساخت عطر به شمار می رفت، موجب شد تا تولید عطر در این کشور محبوب شود و از کیفیت بالایی نیز برخوردار شود. تمامی این عوامل کشور فرانسه را به مهد عطرسازی دنیا تبدیل کرد.

شاید برایتان جالب باشد که بدانید اولین عطرهای فرانسه در شهر گراس تولید شدند. این شهر به دلیل داشتن دشت ها و مزارعی مملو از گل ها و سایر مواد اولیه سازنده عطر به عنوان پایتخت عطر جهان مشهور شد.

ویژگی های اولین عطرها

در ابتدا عطرهایی که ساخته می شد به دلیل استفاده از برخی از مواد طبیعی نظیر مشک، عنبر و عصاره گل ها رایحه ای بسیار تند داشتند. با این حال این عطرها مدت طولانی تری بر روی پوست باقی می ماندند و مشکل بوی نامطبوع بدن فرانسوی ها را نیز حل می کردند. به مرور زمان با تغییر کاربری عطرها و استفاده از آنها به عنوان ماده ای خوشبو کننده و نه کاهش دهنده بوی بد بدن، رایحه عطرها متعادل تر شدند و در نهایت با کشف الکل، رایحه عطرها رو به ملایم تر شدن رفتند.

کیفی نام یکی از نخستین عطرهای ساخته شده با ترکیبی بسیار معروف بود. برای ساخت این عطر از گل رز، عنبر و مشک عصاره گیری و با ۳۰ عصاره طبیعی دیگر ترکیب شده بود. اولین عطری که پس از کشف الکل ساخته شد نیز لودورن نام داشت. بر اساس افسانه ای کهن، ملکه مجارستان شیفته پادشاه هلند می شود و برای آنکه توجه او را جلب نماید، دستور تولید عطر لودورن را می دهد.

اولین کارگاه عطرسازی فرانسه

هنگامی که کاترین دمدیسی با هنری دوم، پادشاه فرانسه ازدواج کرد، کارگاه عطرسازی اش را از کشور ایتالیا به دربار فرانسه منتقل نمود. کارگاه این عطرساز ایتالیایی مجهز به راهرویی مخفی بود که مستقیما به قصر ملکه راه داشت. این امر موجب می شد تا امکان سرقت فرمول عطرهای او وجود نداشته باشد. در زمان هنری دوم، فرانسه به پایتخت عطرسازی دنیا تبدیل شد.

در سال ۱۳۵۶ دستکش های معطری وارد بازار فرانسه شدند و با استقبال بی نظیری نیز مواجه گردید. این دستکش ها زمینه تولید سایر محصولات معطر نظیر پوست، لباس و حتی لوازم خانگی معطر را ایجاد نمودند.

در اواخر قرن ۱۸ میلادی با کشف الکل و استفاده از آن در صنعت عطرسازی، نخستین ادوکلن ها تولید شدند. در ادوکلن ها از ترکیباتی همچون لیمو، نارنج و رزماری نیز بهره برده می شد. ادوکلن ها کاربردهای دیگری نیز داشتند که از جمله آنها می توان به خوشبو کردن آب حمام، دهان و نوشیدنی ها اشاره نمود. به مرور طراحی بطری های عطر نیز مورد توجه قرار گرفت و از شکل ساده خود خارج شدند.

یکی دیگر از عطرهای معروف فرانسه گیوتین نام داشت که در دوره انقلاب کبیر فرانسه عرضه شده بود و از انقلابیون گرفته تا مردم عادی از آن استفاده می کردند.

مهم ترین زمان به اوج رسیدن صنعت عطرسازی و شناخته شدن فرانسه، دوره ناپلئون بناپارت بود که در آن دوران، اسانس سازی در شهر گراس انجام می شد. طبق گفته های مورخان، شخصی آلمانی به نام رادولف، پایه گذار علم شیمی اسانس ها بود. پس از آن نیز آنتوان لاووازیه که در شهر گراس پایه های این علم را توسعه داد، نقش مهمی در صنعت اسانس سازی و عطر بر عهده داشت.

روایح طبیعی

امروزه به دلیل محدودیت های موجود در استفاده از برخی مواد طبیعی، برای تولید عطرها از اسانس های مصنوعی شبیه سازی شده استفاده می شود، چه در فرانسه مهد عطر و چه در کشورهای دیگر. به طور مثال عنبر سائل که در غدد وال یافت می شود و یا مشک که در بدن آهوهای کوهی وجود دارد، خطر شکار فراوان و در نتیجه انقراض آنها را در پی دارد. بنابراین اکثر برندهای مطرح دنیا، شیوه عصاره گیری خود را تغییر داده اند و اسانس هاس مصنوعی را جایگزین اسانس های طبیعی نموده اند.

برخی از برندهای فرانسوی

اگر بخواهیم معروف ترین برندهایی که در فرانسه مهد عطر تولید می شود را نام ببریم، می توانیم به دیور، ایو سن لوران، لانکوم، آزارو، گرلن، لانوین، مارلی، ون کلیف اند آرپلز، آتلیه فلو، ات لیبق دوقانژ و اورلوو اشاره کنیم…